Opgroeien tussen schermen: hoe begeleid je kinderen in een digitale wereld?

Van 1 televisie in huis tot een scherm in elke broekzak: de digitale wereld van kinderen ziet er volledig anders uit dan die van hun (groot)ouders. Die digitale mogelijkheden bieden heel wat kansen, maar roepen bij vele ouders en grootouders ook vragen op. Hoeveel schermtijd is oké? Welke filmpjes zijn geschikt? En wat met sociale media? Gelukkig hoeft mediaopvoeding niet ingewikkeld te zijn. In deze blog vind je praktische tips van onze opvoedingscoaches én herkenbare verhalen van ouders en grootouders.

Maak afspraken die kunnen meegroeien

Duidelijke afspraken geven rust. Bespreek samen wanneer schermen wel en niet kunnen. Oudere kinderen kan je mee laten nadenken over die regels. Voor jonge kinderen kunnen eenvoudige hulpmiddelen helpen. Eva (31) mama van twee (2 jaar en 4 jaar) maakt gebruik van een timer bij haar oudste dochter: 

“Ze kijkt heel graag tv. Op die timer ziet ze haar schermtijd letterlijk wegtikken. Die voorspelbaarheid zorgt ervoor dat het einde van de schermtijd rustiger verloopt.”   

Het kan ook helpen om vooraf af te spreken wat er na het schermmoment komt. Dat maakt de overgang vaak gemakkelijker en voorkomt dat schermtijd automatisch de oplossing wordt voor verveling. Dat probeert de mama van Eva, oma Virginie (55), toe te passen bij haar kleinkinderen: 

“Schermtijd is bij ons niet strikt afgebakend, daarin volg ik mijn gevoel. Maar ongelimiteerd tv kijken mag zeker ook niet. Als ik zelf aanvoel dat het genoeg is geweest, zeg ik hen dat we even een gezelschapspelletje zullen spelen of even naar buiten gaan.”

Afspraken hoeven niet voor altijd hetzelfde te blijven. Een kleuter heeft andere noden dan een tiener. Laat de regels mee evolueren met de leeftijd, de zelfstandigheid en de digitale vaardigheden van je kind.

Denk na over wat je deelt

Een foto of video delen van een trots moment? Wat vandaag onschuldig lijkt, wil je kind misschien later niet online terugvinden. Alles wat online verschijnt, kan verder verspreid worden dan je oorspronkelijk bedoelde. Daarom is het belangrijk om bewust om te gaan met foto's, video's en persoonlijke informatie van kinderen. Eva (31) maakt daar bewust keuzes in: 

“We delen weinig over de kinderen op sociale media. Foto’s en video’s delen we voornamelijk met familie en goede vrienden in een besloten groep.”

Naarmate kinderen ouder worden, kan je hen steeds meer betrekken bij die beslissing. Zo leren ze dat ook hun online identiteit en privacy belangrijk zijn.

Toon oprechte interesse

Door interesse te tonen in wat je kind online doet, krijg je meer zicht op hun digitale leefwereld. Bovendien wordt het makkelijker om in gesprek te gaan wanneer er iets misloopt. Hulpmiddelen zoals parental-controlapps kunnen handig zijn, maar vervangen nooit een open gesprek. Kinderen leren veilig omgaan met digitale media door samen te praten, vragen te stellen en ervaringen te delen. Eva (31) herkent dat: 

“Af en toe vraag ik aan mijn dochter waar ze mee bezig is op haar tablet. Soms is een spelletje nog wat moeilijk en kan ik haar verder op weg helpen. Zo beleven we die schermtijd ook een stukje samen.”

"Maar iedereen heeft het!"

Vroeg of laat komt de vraag naar een smartphone of sociale media-account. Helaas bestaat er geen perfecte leeftijd. Belangrijker dan de leeftijd van je kind is de maturiteit.

Vraag jezelf bijvoorbeeld af:

• Kan je (klein)kind afspraken naleven?
• Komt je (klein)kind hulp vragen wanneer iets moeilijk loopt?
• Begrijpt je (klein)kind al iets van privacy?
• Kan je (klein)kind omgaan met teleurstelling en groepsdruk?

Wat werkt voor het ene kind, werkt niet automatisch voor het andere: 

“Toen onze dochter in het 6de leerjaar graag TikTok wilde omdat iedereen dat had, hebben we dat uiteindelijk toegestaan met duidelijke afspraken. Na een tijdje heeft ze zelf beslist om de app te verwijderen omdat bepaalde video’s haar angstig maakten”, vertelt Marieke (42), mama van twee tieners (15 jaar en 17 jaar).

Je hoeft niet alles te weten

Kinderen groeien op in een digitale wereld die voortdurend verandert. Het is dan ook normaal dat je als (groot)ouder niet altijd alle antwoorden hebt.

Soms is "Dat weet ik eigenlijk niet, zullen we het samen eens uitzoeken?" een van de sterkste opvoedingsreacties die je kan geven. Mama Marieke (42) herkent dat gevoel:

“Als ouder is het soms moeilijk om in te schatten hoe je met situaties online moet omgaan. Wij maken daarin ook fouten. Maar het belangrijkste is dat je erover blijft praten en samen probeert de juiste afspraken te maken.” 

Gelukkig hoef je het ook niet allemaal alleen uit te zoeken. Er bestaan heel wat betrouwbare websites die ouders en grootouders ondersteunen:

• www.medianest.be: tips en informatie over mediaopvoeding.
• www.veiligonline.be: informatie over online veiligheid en digitaal opvoeden.
• www.speelhetslim.be: hulp bij vragen over games, leeftijdsaanbevelingen en gamen.
• www.goedgezien.be: advies over films, series en andere media op maat van de leeftijd van je kind